Agnieszka Gołda, Katarzyna Tałuć, Materiały źródłowe do biografii naukowej ks. prof. Wincentego Myszora (katalog z opracowaniem), Katowice 2020, Źródła do Dziejów Kościoła Katolickiego na Górnym Śląsku, nr 26
Niepowtarzalny charakter dokumentów rękopiśmiennych oraz jednostkowa i unikatowa ich treść są przesłankami, by wykorzystywać je jako materiały służące do odtworzenia informacji niedostępnych w publikacjach zarówno oficjalnych, jak i mniej oficjalnych. Te właśnie cechy powodują, że rękopisami archiwalnymi (głównie o charakterze urzędowym i pochodzącymi od osób prywatnych) i bibliotecznymi (przede wszystkim spuściznami osobowymi) posiłkują się w badaniach przedstawiciele wielu dyscyplin naukowych.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 1987
Szlaki historyczne w Polsce (red. Bogusław Kopka, Robert Andrzejczyk) to pierwszy tak obszerny wykaz funkcjonujących w XXI wieku polskich szlaków historycznych. Ma służyć promocji wybranych tras turystycznych, ważnych dla polskiego dziedzictwa narodowego oraz inicjować tworzenie kolejnych tego typu tras. Wybór szlaków jest zróżnicowany tematycznie obejmuje większość regionów Polski i ma zachęcać do poznawania naszej ponad 1000-letniej historii.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 2723
Józef Gawlina, In viam pacis. Dziennik Biskupa Polowego Wojska Polskiego 1939-1945, wstęp i edycja Jerzy Myszor, Katowice 2019, [wyd.] WueM, KSJ, ss. 720.
Józef Gawlina, syn ziemi raciborskiej, ksiądz diecezji katowickiej, biskup Polowy Wojska Polskiego Drugiej Rzeczypospolitej, opiekun polskich emigrantów i uchodźców rozsianych po całym świecie. Zostawił po swoim bogatym życiu szczególne świadectwo – Dziennik, a więc nie wspomnienia pisane po latach, ale notatki czynione z dnia na dzień, a niejednokrotnie z godziny na godzinę. W czasie II wojny był świadom, że uczestniczy w najważniejszych dla Polski wydarzeniach.
Był wśród tych, którzy nie poddali się, walcząc na wszystkich frontach II wojny światowej. Był we Francji, gdzie formował się rząd RP na uchodźstwie, przy rządzie polskim w Londynie, wśród zesłańców polskich w Związku Sowieckim, razem z żołnierzami na Bliskim Wschodzie, pod Monte Cassino, pod Ankoną i Bolonią, oznaczony orderem Virtuti Militari. Baczny obserwator i zarazem uczestnik wydarzeń, które tworzyły losy Polski wprawdzie pokonanej, ale niezwyciężonej. Lektura jego Dziennika pozwala śledzić na bieżąco, jak tworzy się Historia powojennej Europy. Arcybiskup Wiktor Skworc
Józef Gawlina, a son of the land of Racibórz, a priest of the Diocese of Katowice, Field Bishop of the Polish Army of the Second Republic, protector of Polish emigrants and refugees scattered all over the world. He left behind a special testimony to his rich life - his Diary, i.e. not memoirs written years later, but notes made from day to day, and often from hour to hour. During the Second World War, he was aware that he was participating in the most important events for Poland.
He was among those who did not surrender, fighting on all fronts of the Second World War. He was in France, where the Polish Government in Exile was being formed, with the Polish Government in London, among Polish exiles in the Soviet Union, together with soldiers in the Middle East, at Monte Cassino, at Ancona and Bologna, and awarded the Order of Virtuti Militari. He was a keen observer and participant in the events that shaped the fate of a defeated but invincible Poland. Reading his Diary allows one to follow in real time how the history of post-war Europe is being created.
Andrzej Grajewski: Świadectwo tragicznego czasu
W czasie II wojny światowej bp Józef Gawlina prowadził systematyczne zapiski, które obejmują okres od 1 września 1939 r. do 8 maja 1945 r. Jego dziennik pod tytułem: „In viam pacis. Dziennik Biskupa Polowego Wojska Polskiego 1939–1945” został opracowany i jesienią br. zostanie wydany przez ks. prof. Jerzego Myszora. W tych lakonicznych zapiskach odbija się tragizm tamtych dni, ustawiczne zagrożenie, poczucie klęski i chaosu ogarniającego najważniejsze instytucje państwa. Jednocześnie są one hołdem oddanym tym wszystkim, którzy w chwili klęski nie załamali się i próbowali tworzyć nowe instytucje oraz organizować życie polskie na wychodźstwie. W 2004 r., z inspiracji abp. Szczepana Wesołego, swego czasu współpracownika abp. Gawliny, a od 1980 r. delegata prymasa Polski dla duszpasterstwa emigracyjnego, nakładem Księgarni św. Jacka ukazały się „Wspomnienia” ks. bp. Józefa Gawliny, które zostały przez niego osobiście zredagowane na podstawie dzienników. Arcybiskup Gawlina to postać symboliczna dla dziejów polskiego duszpasterstwa wojskowego. Rodowity Górnoślązak, uczestnik I wojny światowej, w okresie międzywojennym pracował w diecezji katowickiej. W latach 1924–1926 był redaktorem naczelnym „Gościa Niedzielnego” i przyczynił się do rozwoju naszego tygodnika. 14 lutego 1933 r. został mianowany biskupem polowym Wojska Polskiego, sakrę biskupią otrzymał 19 marca 1933 r. w Królewskiej Hucie z rąk prymasa Polski kard. Augusta Hlonda, z którym blisko współpracował zarówno w okresie międzywojennym, jak i w czasie II wojny światowej. Po wybuchu wojny w nocy z 6 na 7 września 1939 r. na polecenie naczelnych władz Wojska Polskiego opuścił Warszawę i dotarł do granicy polsko-rumuńskiej, którą przekroczył 18 września. Po krótkim pobycie w Bukareszcie 5 października przybył do Rzymu. Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej przedłużył mu jurysdykcję biskupa polowego, co pośrednio oznaczało uznanie ciągłości państwa polskiego i jego armii. 18 października 1939 r., tuż po przybyciu do Paryża, formalnie podjął obowiązki biskupa polowego Wojska Polskiego (Polskich Sił Zbrojnych na uchodźstwie). Jego jurysdykcji podlegali żołnierze Polskich Sił Zbrojnych we Francji, w Wielkiej Brytanii, Kanadzie, na Bliskim Wschodzie, w Afryce i ZSRR (od 1942 r.), a od 1944 r. we Włoszech, w Belgii, Holandii i Niemczech. 19 kwietnia 1942 r. Gawlina przekroczył granicę ZSRR i po krótkim pobycie w Moskwie rozpoczął trzymiesięczną wizytację oddziałów Armii Polskiej w ZSRR gen. dyw. Władysława Andersa, stacjonujących w Uzbekistanie, Tadżykistanie, Kirgizji i Kazachstanie. W połowie października 1942 r. przeniósł się z Iranu do Iraku, a następnie do Jerozolimy. 3 października 1942 r. papież Pius XII mianował go biskupem ordynariuszem dla polskich uchodźców cywilnych na Wschodzie. 15 lutego 1943 r. wyruszył w podróż do USA, gdzie spotkał się z prezydentem Rooseveltem. Na wiadomość o tym, że żołnierze II Korpusu szykują się do walki, wrócił, aby towarzyszyć im w całej kampanii włoskiej. Arcybiskup Gawlina uczestniczył w bitwach pod Monte Cassino, o Loreto, Ankonę i Bolonię. Został uhonorowany Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. 8 lutego 1945 r. został mianowany opiekunem (protektorem) emigracji polskiej na czas, w którym funkcji tej nie mógł pełnić prymas Polski. Zmarł 21 września 1964 r. w Rzymie. Spoczywa na polskim cmentarzu wojennym na Monte Cassino.
za: Andrzej Grajewski, Oczyma niewygodnego świadka (Artykuł z Gościa Niedzielnego)
patrz: Piotr Chrzanowski, In viam pacis - wojenny dziennik biskupa Józefa Gawliny, recenzja
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 2445
Materiały źródłowe do biografii naukowej ks. prof. Wincentego Myszora (wybór korespondencji), opr. Katarzyna Tałuć, Katowice 2019, Źródła do Dziejów Kościoła Katolickiego na Górnym Śląsku, nr 24.
Biografie wybitnych czy kontrowersyjnych osób kształtujących losy państw, narodów, grup społecznych od zawsze fascynowały. [...] Autor biografii, zarówno przystępując do pracy, jak i w jej trakcie, wielokrotnie decyduje o selekcji materiałów źródłowych, sposobach ich opracowania i zaprezentowania czytelnikowi, o rodzaju zastosowanej narracji. Dyskusje dotyczące sposobu wykorzystania literatury życia osobistego w biografiach z obszaru antropologii, historii, literaturoznawstwa czy socjologii mają bogatą reprezentację w formie artykułów, monografii, sprawozdań z konferencji.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 1982
Konstancja Krasoń, Zelia Martin. Portret kobiety, siostry i matki na podstawie korespondencji rodzinnej z lat 1863-1885, Katowice 2019, wydawnictwo WueM, ss. 230.
Wśród wielu opracowań biograficznych obecnych na rynku książka Konstancji Krasoń wyróżnia się zarówno tematyką, jak i metodą. Przede wszystkim jest to opowieść o życiu niezwykłej kobiety: święta Marie-Azélie Martin, z domu Guérin (1831-1877), matka świętej Teresy z Lisieux oraz żona świętego Ludwika Martina w stopniu heroicznym uosabia biblijną drogę do doskonałości: „Powiedziano ci, człowiecze, co jest dobre. I czegoż żąda Pan od ciebie, jeśli nie pełnienia sprawiedliwości, miłowania życzliwości i pokornego obcowania z Bogiem twoim?” (Mi 6,8).
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 3567
Kodex IX. Biblioteka z Nag Hammadi, tłumaczył Wincenty Myszor, do druku przygotował, indeksami opatrzył Wojciech Kamczyk, Katowice 2019.
Zbiór tekstów zwany popularnie „Biblioteką z Nag Hammadi” to grupa trzynastu kodeksów odnalezionych przypadkowo w 1945 roku przez grupę egipskich rolników. Zbadane i zidentyfikowane zostały w roku 1949 przez J. Doresse`a. To stosunkowo młode odkrycie spowodowało rozwój zainteresowania spuścizną literacką zawartą w tychże tekstach, związaną z kręgiem egipskich gnostyków, uczniów Walentyna. To zainteresowanie wynika z faktu, że dotychczas znano bardzo niewiele oryginalnych pism gnostyckich. Powstały więc nowe serie wydawnicze, organizacje naukowe, specjalizacje. Ogólnoświatowy rozwój badań nad koptyjskim i gnostyckim dziedzictwem nie ominął także środowiska naukowego w Polsce. Pionierami w tej dziedzinie stali się na naszym gruncie prof. Albertyna Dembska i ks. prof. Wincenty Myszor.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 3331
Korfanty i inni... Rok 1918 na Górnym Śląsku, pr. zb. pod red. Jerzego Myszora przy współudziale Henryka Olszara. Katowice 2018, Księgarnia św. Jacka, ss. 295.
W 1918 roku skończyła się epoka nowożytna, którą wpisano w dzieje Europy na kongresie wiedeńskim. Źródeł wybuchu I Wielkiej Wojny Światowej upatruje się zwykle w „niedokończonej” wojnie francusko -pruskiej z 1870–1871, a jej bezpośrednią przyczynę – w walce Rzeszy Niemieckiej o dominację w Europie. Skutkiem ubocznym klęski Niemiec i epidemii komunizmu, który ogarnął carską Rosję, było po 146 latach niewoli odrodzenie Polski. Historycy zadają sobie pytanie: czy odrodzenie Polski w 1918 roku to efekt nieuchronny procesów uruchomionych przez anonimowe, bezimienne prawa polityki i gospodarki, czy też efekt działania wybitnych ludzi, których Polsce w tym czasie nie brakowało? Wśród znakomitych osób zaangażowanych w działalność na rzecz niepodległości Polski nie brakowało także w owym czasie Ślązaków, w tym również duchownych, którzy na gruncie społecznym, kulturalnym i politycznym zaangażowali się po stronie polskiej.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 2086
Józef Gawlina, Wspomnienia, Katowice 2018, wyd. Księgarnia św. Jacka, wyd. 3, ss. 430. Źródła do Dziejów Kościoła Katolickiego na Górnym Śląsku nr 23.
Wspomnienia arcybiskupa Józefa Gawliny należą do wyjątkowych i niezwykle ciekawych przekazów historycznych. Był on wszak jednym z najbliższych współpracowników prymasa Augusta Hlonda, a piastując funkcję biskupa polowego Wojska Polskiego pozostawał blisko kręgów rządzących, postrzegany przez jednych jako prominentny reprezentant sanacji, przez innych jako nazbyt niezależny i samodzielny dostojnik kościelny.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 1497
Roch, Zdzisława i Jadwiga Wielanierowie, Przecież wyjazd za granicę był w sferze marzeń... Korespondencja z obozów pracy Erfurt i Steyr 1944/45, opracowali: Maria Polakowska i Jacek Żurek, opr. graficzne Tomasz Ryger, Warszawa - Katowice 2018. Wydawnictwo WueM.
Promocja książki Rocha, Zdzisławy i Jadwigi Wielanierów, "Przecież wyjazd za granicę był w sferze marzeń..." Korespondencja z obozów pracy Erfurt i Steyr 1944/45, wydanej staraniem Fundacji Centrum Badań nad Historią Kościoła im. ks. Wincentego Myszora w Katowicach, odbyła się w czwartek 17 listopada o godzinie 17.00 w siedzibie Przystanku Historia IPN przy ul. Marszałkowskiej 21/25 w Warszawie. Spotkanie prowadził dr hab. Tomasz Ochinowski (IPN), fragmenty korespondencji czytała Maria Polakowska z Wielanierów, redaktor naukowy publikacji. Na miejscu można było nabyć ostatnie egzemplarze książki, dochód ze sprzedaży przeznaczony został na potrzeby ludności ukraińskiej.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 2465
Sławne Nieszpory w Chełmie Ślaskim, pod red. Anety Pisz i Rafała Kozubka, Chełm Śląski 2018, Broszura ss. 36, + płyta CD z nagraniem. Wydawnictwo WueM.
Uczestnictwo w nieszporach było w przeszłości powszechnym zwyczajem w parafiach. W niedzielne popołudnie wierni udawali się do kościoła, by wziąć udział w liturgii godzin, która była uświęceniem całego dnia. Duszpasterze od dawna troszczyli się o jak najlepszą formę odprawiania tego nabożeństwa. Ks. Aleksander Lissek, proboszcz parafii chełmskiej w latach 1899-1904, wprowadził zwyczaj śpiewu uroczystych nieszporów, zwanych „Sławnymi nieszporami”, które wcześniej były znane na ziemi raciborskiej i prudnickiej.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 3070
Tematyka religijna górnośląskich druków ulotnych i okolicznościowych XIX i XX wieku, red. naukowa Jerzy Myszor, Katowice 2018, wyd. WueM, Źródła do Dziejów Kościoła Katolickiego na Górnym Śląsku nr 22.
Niewiele osób otrzymujących ulotki ma świadomość uczestniczenia w tworzeniu historii. Być może kojarzą je z ofertą handlową, a może zastanawiają się nad losem drzew. Nigdy jednak – przynajmniej do chwili zapoznania się z treścią tej książki – nie myślą o tym, że są świadkami wydarzenia o większej wadze.
Dowodem na to, że druki ulotne mają znaczenie nie tylko w chwili ich wytworzenia, jest gromadzenie ich przykładów w bibliotekach i archiwach, jak również podjęcie starań, by odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu ich treść odzwierciedlała losy ziemi czy wyrażała tożsamość bohaterów wydarzeń. Przeglądu takich rozważań dostarcza niniejsza monografia zbiorowa. (prof. dr hab. Wanda Musialik)
Ksiązka ukazuje się w 99 egzemplarzach, w tym 20 egz. - numerowanych (edycja bibliofilska).
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 1702
Jacek Żurek, Ruch „księży patriotów” w województwie katowickim w latach 1949–1956, Katowice–Warszawa 2018, ss. 450, wyd. II, uzupełnione, WueM (Fundacja Centrum Badań nad Historią Kościoła)
Autor przedstawia genezę i funkcjonowanie całego ruchu – fenomenu w skali polskiej, choć – jak sam pisze – wzorowanego na tradycji europejskiej sięgającej czasów rewolucji francuskiej końca XVIII wieku. (...) W następnych rozdziałach Autor przenosi nas do województwa katowickiego (co nie oznacza, że tylko do diecezji katowickiej), cały czas pamiętając jednak o ogólnopolskim kontekście zdarzeń lokalnych.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 3458
Joanna Pakuza, Życie religijne wygnańców polskich w Związku Sowieckim w latach 1939-1945 na podstawie wspomnień, Katowice 2018, ss. 340. wyd. WueM
Bez wątpienia praca ważna, potrzebna i dobrze skonstruowana. Bardzo interesująco podkreślony jest w niej personalny, osobisty, jednostkowy, indywidualny i niepowtarzalny (tak wiele przywołanych cech z pełną świadomością, by dowartościować tę specyfikę) aspekt przeżyć religijnych, ale też ich wymiar wspólnotowy, społeczny.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 3544
Apokaliptyka w pismach gnostyckich. Wstęp Wincenty Myszor, Przemysław Piwowarczyk, Przekład i komentarz Wincenty Myszor, Agata Sowińska, Indeks Wojciech Kamczyk; Redakcja Agata Sowińska, Katowice 2017.
Przekazywany do rąk czytelników 19 tom serii „Studia Antiquitatis Christianae. Series Nova” nosi tytuł: Apokaliptyka w pismach gnostyckich. Jest to antologia tekstów apokaliptycznych wyłuskanych z korpusu pism z Nag Hammadi.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 3510
Nieznane karty z życia biskupa Józefa Gawliny w świetle dokumentów, red. nauk. Jerzy Myszor, przy współudziale Damiana Bednarskiego, Katowice 2015, ss. 240, Wydawnictwo Emmanuel.
21 września 2014 roku minęła pięćdziesiąta rocznica śmierci syna Ziemi Śląskiej – arcybiskupa polowego Wojska Polskiego, opiekuna polskiej emigracji – Józefa Feliksa Gawliny. W śląskie upamiętnienie wspomnienia postaci arcybiskupa włączyła się z racji rocznicy również Katedra Teologii Patrystycznej i Historii Kościoła Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego, w której 6 listopada 2014r. przygotowano panel dyskusyjny: „Biskup Polowy Wojska Polskiego abp Józef Gawlina w 50. rocznicę śmierci”.
- Szczegóły
- Kategoria: Książki
- Odsłon: 2942